چگونه براى سفر آخرت آماده شويم؟

□

بر هر مسلمانى لازم است ـ در عين تلاش و كوشش براى حيات آبرومند ـ هميشه خود را براى سفر آخرت و انتقال به سراى ابدى آماده سازد، چرا كه مرگ خبر نمى دهد. بنابراين، بايد از گناهان توبه و حقوقى را كه بر ذمّه دارد - اعمّ از حقوق خدا و خلق - ادا نمايد; مخصوصاً كسانى كه آثار مرگ را در خود مشاهده مى كنند و يا به سنّ پيرى مى رسند، لازم است بيش از ديگران، اين امور را رعايت نمايند.
همچنين اگر كسى را آزار داده، يا حقّ كسى را ضايع ساخته، آبروى مسلمانى را برده و از كسى بدگويى نموده و امثال اين امور، لازم است، جبران نمايد و از صاحبان حق، حلّيت بطلبد و آنان را راضى نمايد; زيرا پس از مرگ، راهى براى جبران ندارد و فرياد و التماس او براى بازگشت به دنيا و جبران اين امور، بى فايده است. ▼

بر هر مسلمانى لازم است ـ در عين تلاش و كوشش براى حيات آبرومند ـ هميشه خود را براى سفر آخرت و انتقال به سراى ابدى آماده سازد، چرا كه مرگ خبر نمى دهد. بنابراين، بايد از گناهان توبه و حقوقى را كه بر ذمّه دارد - اعمّ از حقوق خدا و خلق - ادا نمايد; مخصوصاً كسانى كه آثار مرگ را در خود مشاهده مى كنند و يا به سنّ پيرى مى رسند، لازم است بيش از ديگران، اين امور را رعايت نمايند.
همچنين اگر كسى را آزار داده، يا حقّ كسى را ضايع ساخته، آبروى مسلمانى را برده و از كسى بدگويى نموده و امثال اين امور، لازم است، جبران نمايد و از صاحبان حق، حلّيت بطلبد و آنان را راضى نمايد; زيرا پس از مرگ، راهى براى جبران ندارد و فرياد و التماس او براى بازگشت به دنيا و جبران اين امور، بى فايده است.
حتّى سزاوار است كفنش را آماده داشته باشد و بداند كه در نهايت آنچه را كه از مال دنيا با خود مى برد، همين چند قطعه پارچه ساده است! امام صادق(عليه السلام) فرمود: «هر كس كفنش در خانه اش با او باشد، از غافلان نخواهد بود و هر زمان كه به آن كفن نگاه كند، براى او حسنه نوشته مى شود!».(1)
همچنين مناسب است كه وصيّت كند، به خصوص نسبت به ثلث اموالش براى رسيدگى به فقرا و مستمندان ـ به ويژه خويشان نيازمند ـ و كارهاى خير ديگر (زيرا اگر وصيّت به ثلث نكند، ورثه در برابر آن مسئول نيستند) و اگر نماز و روزه قضا و يا كفّاراتى بر عهده دارد كه نمى تواند انجام دهد، وصيّت نمايد كه از آن اموال، براى اين امور استفاده نمايند.
اگر فرزندان كوچكى دارد، براى آنان سرپرستِ امينى قرار دهد.
مرحوم «شيخ طوسى» فرموده است: مستحب است براى انسان كه وصيّت كند و نسبت به آن بى توجّهى ننمايد; زيرا روايت شده است كه «سزاوار است براى انسان شب را به صبح نياورد، مگر آن كه وصيّتش زير سرش (و كنار بسترش) باشد».
شيخ طوسى مى افزايد: از رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) نقل شده است كه فرمود: «هر كس به هنگام مرگش وصيّت خوبى نكند، نشانه كاستى در عقل و مروّت او است». پرسيدند: چگونه بايد وصيّت كرد فرمود: «وقتى كه نزديك است مرگش فرا رسد و مردم نزد او جمع شدند(مقدّمتاً)، بگويد: ▲

اَللّهُمَّ فاطِرَ السَّمواتِ وَالاَْرْضِ، عالِمَ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ، اَلرَّحْمنَ

خدايا اى آفريننده آسمانها و زمين و داناى غيب و شهود و بخشاينده

الرَّحيمَ، اِنّى اَعْهَدُ اِلَيْكَ اَنّى اَشْهَدُ اَنْ لااِلهَ اِلاَّ اَنْتَ، وَحْدَكَ لاشَريكَ لَكَ،

مهربان من عهد مى كنم با تو كه براستى گواهى دهم كه معبودى نيست جز تو يگانه اى كه شريك ندارى

وَاَنَّ مُحَمَّداً صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ، وَ اَنَّ السّاعَةَ آتِيَةٌ

و به اين كه محمّد صلى الله عليه و آله بنده و رسول توست و به اين كه قيامت خواهد آمد

لارَيْبَ فيها، وَ اَنَّكَ تَبْعَثُ مَنْ فِى الْقُبُورِ، وَاَنَّ الْحِسابَ حَقٌّ، وَ اَنَّ الْجَنَّةَ

شكّى در آن نيست و به يقين تو مى انگيزى هر كه در گور است و حساب حق است و بهشت

حَقٌّ، وَ ما وَعَدْتَ فيها مِنَ النَّعيمِ مِنَ الْمَـأْكَلِ وَالْمَشْرَبِ وَ النِّكاحِ حَقٌّ،

حق است و هرچه نويد داده اى از نعمت ها از خوراكى و نوشيدنى و ازدواج حق است

وَ اَنَّ النّارَ حَقٌّ، وَ اَنَّ الاْيمانَ حَقٌّ، وَ اَنَّ الدّينَ كَما وَصَفْتَ، وَاَنَّ الاِْسْلامَ

و دوزخ حق و ايمان حق است و دين همان است كه تو وصف كرده و اسلام

كَما شَرَعْتَ، وَ اَنَّ الْقَوْلَ كَما قُلْتَ، وَ اَنَّ الْقُرآنَ كَما اَنْزَلْتَ، وَ اَنَّكَ اَنْتَ اللهُ

چنان است كه تو مقرّر داشته و گفته همان گفته توست و قرآن همان گونه است كه تو نازل كرده و به يقين تو خداى

الْحَقُّ الْمُبينُ، وَ اَنّى اَعْهَدُ اِلَيْكَ فى دارِ الدُّنْيا، اَنّى رَضيتُ بِكَ رَبّاً،

بر حق و آشكارى. و من عهد كنم با تو در دنيا كه من خشنودم به پروردگارى تو

وَبِاْلإِسْلامِ ديناً،وَبِمُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ نَبِيّاً، وَبِعَلِىٍّ وَلِيّاً، وَبِالْقُرْآنِ

و به دين اسلام و به پيامبرى محمّد صلى الله عليه و آله و به ولايت على و به كتابم قرآن

كِتاباً، وَ اَنَّ اَهْلَ بَيْتِ نَبِيِّكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ اَئِمَّتى، اَللّهُمَّ اَنْتَ ثِقَتى

و به اين كه خاندان پيامبرت كه بر او و بر ايشان سلام باد امامانند خدايا تويى تكيه گاهم

عِنْدَ شِدَّتى، وَ رَجائى عِنْدَ كُرْبَتى، وَعُدَّتى عِنْدَ الاُْمُورِ الَّتى تَنْزِلُ بى،

در سختى و اميدم در گرفتارى و ذخيره ام در پيش آمدها

فَاَنْتَ وَلِيّى فى نِعْمَتى، وَ اِلهى وَ اِلهُ آبائى، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِهِ،

پس تويى ولى نعمت من و معبود من و معبود پدرانم درود فرست بر محمّد و آلش

وَلاتَكِلْنى اِلى نَفْسى طَرْفَةَ عَيْن اَبَداً،وَانِسْ فى قَبْرى وَحْشَتى،وَاجْعَلْ

و مرا به خودم وامگذار چشم برهم زدنى هرگز و در وحشت قبرم انيس من باش و قرار ده

لى عِنْدَكَ عَهْدَاً يَوْمَ اَلْقاكَ مَنْشُوراً.